Academische opening: "De universiteit in de ban van de (r)evolutie"

De Vrije Universiteit Brussel en de Erasmushogeschool Brussel hebben vandaag samen het startschot gegeven van het academiejaar 2008-2009. In zijn academische openingsrede pleitte kersvers VUB-rector Paul de Knop voor een andere benadering van het universitair onderwijs. Kwaliteit moet primeren op kwantiteit. Maatschappelijk relevant onderzoek verdient meer waardering. En na jaren van ingrijpende hervormingen is het hoog tijd voor een rustpauze. Ook algemeen directeur Luc Van de Velde van de Erasmushogeschool Brussel maakt zich zorgen over de manier waarop de hervormingen in het hoger onderwijs verlopen.

De grootscheepse hervormingen van het hoger onderwijs (als gevolg van de Bolognaverklaring) gaan in Vlaanderen gepaard met rationalisatie en schaalvergroting. Volgens rector Paul De Knop zorgt dat voor een aantal ongewenste neveneffecten. De universiteiten bureaucratiseren, professoren worden in de rol geduwd van “managers van een researchafdeling”, maar dan met veel te weinig middelen. “Professoren anno 2008 doen alles zelf: ze typen brieven, doen financiële verrichtingen, herstellen eigenhandig apparaten (…) en dit zonder bijkomende administratieve ondersteuning”, stelt prof. De Knop. Onderzoekers gaan gebukt onder een enorme publicatiedruk, want publicaties en citaties leiden tot meer middelen. Publiceren gebeurt bij voorkeur in het Engels en dat is op zich een goede zaak, alleen mag dit niet tot gevolg hebben dat “wie in het Nederlands schrijft, zijn of haar tijd verdoet.” Want dan komt maatschappelijk relevant onderzoek dat bijvoorbeeld alleen betrekking heeft op Vlaanderen, in het gedrang.

Universiteiten zitten in een strak financieel keurslijf, waardoor ze vakken en opleidingen die niet rendabel zijn, dreigen af te stoten. Bovendien is de publieke financiering voortaan afhankelijk van het aantal geslaagde studenten, wat dan weer kan leiden tot het verlagen van de onderwijsnorm. Voor Paul De Knop is het duidelijk dat het anders moet en anders kan.

De Vlaamse overheid moet meer investeren in het onderwijs, want in verhouding tot de Vlaamse begroting is het aandeel voor het onderwijs de jongste vier jaar immers met 0,6 procent gedaald Bovendien is het aandeel dat specifiek naar het hoger onderwijs gaat een stuk kleiner dan in onze buurlanden. Binnen de onderwijsbegroting gaat het universitair onderwijs achteruit met 0.43 procent.

De door de overheid beoogde schaalvergroting leidt niet noodzakelijk en vaak zelfs helemaal niet tot meer kwaliteit. Meer studenten betekent immers grotere lesgroepen en een toename van afstandelijke ex-cathedralessen. Dat gaat ten koste van persoonlijke begeleiding. “Een grote universiteit zal in de toekomst al snel een middelmatige universiteit worden”, aldus rector De Knop.

Paul De Knop vindt dat de overheid voor het hoger onderwijs in Brussel andere normen moet hanteren, omdat de sociaal-economische en demografische realiteit van de hoofdstad hierom vraagt. Hij pleit voor de oprichting van een sterk Brussels platform waarin alle Brusselse hogescholen en universiteiten over de levensbeschouwelijke grenzen heen samenwerken.
Daarnaast pleit prof. De Knop voor de oprichting van een transregionale universiteit in Brussel. De Vrije Universiteit Brussel (eventueel in samenwerking met de UGent) en de Université Libre de Bruxelles (ULB) moeten samenwerken in een internationale University of Brussels. De Knop is een voorstander van meertalig onderwijs, met meer vakken in het Engels.

Voor Paul De Knop moet de Vrije Universiteit Brussel ook een geëngageerde universiteit blijven die zich maatschappelijk sterk profileert. Wetenschappers moeten hun inzichten delen met het grote publiek.

Universiteit nieuwe stijl
Ook algemeen directeur Luc Van de Velde van de Erasmushogeschool Brussel maakt zich zorgen over de manier waarop de hervormingen in het hoger onderwijs verlopen. Hij waarschuwt dat de suggesties van de Commissie Soete (de rationalisatiecommissie met vertegenwoordigers van universiteiten en hogescholen) er niet toe mogen leiden dat een volwaardig pluralistisch hoger onderwijsaanbod – in Vlaanderen en Brussel – niet langer verzekerd is.

De Erasmushogeschool Brussel kiest er voor om de samenwerking met de Vrije Universiteit Brussel verder te zetten, weliswaar onder bepaalde voorwaarden. De hogeschool is immers ook voorstander van een universiteit nieuwe stijl, met een totale overdracht van alle academische én professionele hogeschoolopleidingen naar deze universiteit.

“Op die manier kunnen maximale synergie en complementariteit in zowel het (onderwijs)aanbod als inzake de organisatie van onderwijs, onderzoek en dienstverlening gerealiseerd worden. Kortom, een échte rationalisatie en optimalisatie. Buitenlandse voorbeelden illustreren dat dergelijke onderwijsorganisatievormen effectief en goed werken”, aldus directeur Van de Velde.

Lees de integrale toespraken van rector Paul De Knop (62 kb) van de Vrije Universiteit Brussel en algemeen directeur Luc Van de Velde (pdf, 32 kb) van de Erasmushogeschool Brussel.


Meer info

Karolien Merchiers – Persdienst Vrije Universiteit Brussel
tel. 02/629 21 37 of 0473/96 41 37
Mail: karolien.merchiers@vub.ac.be

Dorien Brouwer - Persdienst Erasmushogeschool
tel. 02/559 02 57
Mail: dorien.brouwer@ehb.be

Meer informatie over het evenement.

 

Gepubliceerd onder: